Nadciśnienie - wysokie ciśnienie krwi

Informacje zawarte na stronie nie powinny być wykorzystywane do samoleczenia lub autodiagnozy. Jeśli podejrzewasz obecność choroby, musisz zwrócić się o pomoc do wykwalifikowanego specjalisty. Tylko lekarz prowadzący może zdiagnozować i przepisać leczenie.

Skąd bierze się choroba?

Nadciśnienie tętnicze (synonim - nadciśnienie) to cała grupa chorób, dla których charakterystyczny jest utrzymujący się wzrost ciśnienia krwi (BP) o więcej niż 130-140/90 mm Hg. Sztuka. Podwyższone odczyty ciśnienia krwi rejestruje się w różne dni, a pomiary powtarza się w różnych warunkach.

Należy podkreślić, że w przypadku nadciśnienia tętniczego nie jest konieczne jednoczesne zwiększanie ciśnienia górnego (skurczowego) i dolnego (rozkurczowego). Do postawienia tej diagnozy wystarczy wzrost jednego ze wskaźników - zwykle górnej liczby, chociaż możliwy jest również wzrost dolnego ciśnienia.

Należy podkreślić, że istnieje osobna choroba - nadciśnienie tętnicze (zwane także nadciśnieniem lub nadciśnieniem). W przypadku nadciśnienia tętniczego podwyższone ciśnienie krwi jest głównym, kluczowym czynnikiem wywołującym różne problemy zdrowotne. Ponadto wyróżnia się nadciśnienie objawowe. Są to choroby, w których jednym z objawów jest podwyższone ciśnienie krwi, a także wiele innych objawów. Oznacza to, że wysokie ciśnienie krwi ma całkowicie oczywistą, usuwalną przyczynę (uszkodzenie nerek, nadczynność tarczycy, guz chromochłonny itp.).

Przyczyny nadciśnienia

Dokładna przyczyna rozwoju nadciśnienia nie została jeszcze ustalona.

Dziś odkryto, że istnieje genetyczna predyspozycja do rozwoju patologii.

Ryzyko jest szczególnie wysokie w przypadku osób, których bliscy krewni cierpią na wysokie ciśnienie krwi. Ponadto do czynników wysokiego ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego należą:

• nadwaga i otyłość o różnym stopniu nasilenia (im większa masa ciała, tym większe prawdopodobieństwo wzrostu ciśnienia krwi);
• siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej;
• złe nawyki (nadmierne spożycie alkoholu, palenie);
• nadmiar soli w diecie;
• przewlekły stres fizyczny lub psycho-emocjonalny, niedobór snu, przepracowanie.

Najczęściej na nadciśnienie cierpią ludzie w krajach rozwiniętych, którzy pracują w biurach i pracują w systemie zmianowym. Dlatego jeśli występują oznaki nadciśnienia, należy przede wszystkim dostosować swój tryb życia (aktywność, odżywianie, nawyki).

Objawowy wzrost ciśnienia jest możliwy w przypadku patologii narządów wewnętrznych oraz chorób endokrynologicznych i metabolicznych.

Wysokie ciśnienie krwi często towarzyszy chorobom nerek lub ich naczyń - odmiedniczkowe zapalenie nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, zmiany policystyczne, zwężenie tętnicy nerkowej, nefropatia cukrzycowa. Nadciśnienie tętnicze występuje przy nowotworach przysadki mózgowej, nadnerczach (guz chromochłonny itp.), nadczynności tarczycy, chorobie Cushinga, zmianach naczyniowych (koarktacja aorty), stanie przedrzucawkowym itp. Nadciśnienie tętnicze jest typowe dla zespołu bezdechu sennego przy stosowaniu niektórych leków (kortykosteroidy, doustne środki antykoncepcyjne, niektóre NLPZ).

Nadciśnienie: główne objawy

Sam wzrost ciśnienia może przez dłuższy czas nie być odczuwalny przez pacjenta. Wysokiemu ciśnieniu krwi mogą towarzyszyć nieprzyjemne objawy. Są to:

• uczucie ciężkości w głowie lub ból głowy (szczególnie z tyłu głowy);
• plamy przed oczami, problemy ze wzrokiem;
• zawrót głowy;
• nudności, czasami wymioty;
• niestabilność podczas chodzenia;
• ataki uduszenia, problemy z oddychaniem;
• poważne osłabienie, złe samopoczucie;
• zwiększone zmęczenie przy zmniejszonej wydajności.

Wszystkie te objawy nie są specyficzne i mogą występować w wielu innych chorobach, dlatego należy je oceniać wyłącznie w połączeniu z wartościami ciśnienia krwi. W przypadku objawowego nadciśnienia tętniczego u mężczyzn i kobiet możliwe są objawy ze strony najbardziej dotkniętych narządów - obrzęk, skurcze, osłabienie mięśni, chrapanie, bezdech podczas snu, omdlenia itp.

Komplikacje

Stały wzrost ciśnienia jest niebezpieczny dla rozwoju powikłań związanych z uszkodzeniem narządów i tkanek. Wszystkie rozwijają się stopniowo przez kilka lat. W początkowej fazie zmiany są odwracalne, jeśli kontrolujesz ciśnienie krwi poprzez regularne przyjmowanie leków na nadciśnienie. Bez leczenia zaawansowane nadciśnienie prowadzi do poważnych powikłań. Ściany tętnic cierpią, tracą elastyczność, stają się gęstsze, ulegają uszkodzeniu i stwierdza się w nich wyraźne zmiany miażdżycowe. Szczególnie dotknięte są naczynia serca, mózgu, nerek, kończyn i oczu. Miażdżyca naczyń mięśnia sercowego prowokuje rozwój i progresjęchoroba niedokrwienna serca (w skrócie IHD). Na tle nadciśnienia tętniczego ryzyko rozwoju atak serca – śmierć części mięśnia sercowego na skutek upośledzenia krążenia krwi w naczyniach.

Możliwe są również inne powikłania.

• Uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego – istnieje duże ryzyko udarów mózgu (ostry incydent naczyniowo-mózgowy na skutek zakrzepu lub pęknięcia krwi), wraz z rozwojem encefalopatii występują przewlekłe zaburzenia przepływu krwi w naczyniach mózgowych.
• Choroby i niedokrwienne uszkodzenie nerek ostatecznie prowadzą do przewlekłej niewydolności nerek.
• Zaburzenia widzenia, aż do całkowitej ślepoty, które powstają w wyniku zakłócenia odżywiania siatkówki i nerwu wzrokowego.
• Zespół metaboliczny to połączenie nadciśnienia tętniczego z wysokim stężeniem lipidów we krwi, nadwagą i wysokim poziomem cukru we krwi. Grozi to rozwojem udarów i zawałów serca.

Możliwych jest wiele innych powikłań. Niebezpieczeństwo nadciśnienia tętniczego polega na tym, że może ono występować przez długi czas bez żadnych objawów, ale naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne cierpią na zaburzenia krążenia.

Klasyfikacja

Na podstawie wielkości podwyższonego ciśnienia krwi wyróżnia się trzy stopnie nadciśnienia. Oprócz nich identyfikowane są również grupy ryzyka na podstawie określonych wartości ciśnienia i poziomu jego wahań.

• Za optymalne uważa się ciśnienie krwi mniejsze niż 120/80 mm Hg.
• Przyjmuje się, że ciśnienie normalne mieści się w przedziale 120–129/80–84 mm Hg.
• Za wysokie ciśnienie normalne uważa się zakres 130-139/85-89 mmHg.
• Nadciśnienie w stopniu 1 rozpoznaje się przy wartościach ciśnienia 140-159/90-99 mm Hg.
• Nadciśnienie w stadium 3 rozpoznaje się, gdy ciśnienie przekracza 180/110 mm Hg.
• Nadciśnienie w stadium 3 rozpoznaje się, gdy ciśnienie przekracza 180/110 mm Hg.

Izolowane nadciśnienie skurczowe wyróżnia się osobno ze wzrostem górnych liczb o więcej niż 140, a dolnych o mniej niż 90 mmHg.

Ciężkość stanu ocenia się na podstawie najwyższej wartości ciśnienia (niezależnie od tego, czy jest ono górne czy dolne). Aby uzyskać dokładną diagnozę, należy mierzyć ciśnienie krwi kilka razy dziennie przez tydzień lub dwa.

Wyróżnia się także etapy nadciśnienia, odzwierciedlające etapy zmian w organizmie na tle nadciśnienia i rozwoju powikłań. W sumie zidentyfikowano trzy etapy, z których każdy charakteryzuje się własnymi zmianami w narządach i układach, odchyleniami w testach laboratoryjnych i testach funkcjonalnych.

• Etap I to początkowe zmiany w nadciśnieniu tętniczym. Nie ma uszkodzeń narządów docelowych: brak przerostu mięśnia sercowego (pogrubienie ściany serca), zmniejszony stopień filtracji w kłębuszkach nerkowych, brak białka w moczu, brak blaszek i zgrubień w tętnicach szyjnych.
• Stopień II rozpoznaje się, jeśli występuje co najmniej jeden z powyższych objawów (zwykle przerost mięśnia sercowego lub blaszka na tętnicach).
• Stopień III rozpoznaje się w przypadku obecności co najmniej jednej z całej grupy chorób układu krążenia, która jest związana z rozwojem miażdżycy. Należą do nich udar, zawał serca, uszkodzenie naczyń kończyn dolnych, dusznica bolesna, zmniejszona filtracja kłębuszkowa, znaczna utrata białka osocza z moczem.

Określenie stopnia i stadium bólu głowy jest ważne dla opracowania planu leczenia, obserwacji i przeprowadzenia działań rehabilitacyjnych. Im cięższy stan, tym bardziej aktywna i intensywna musi być terapia.

Diagnostyka

Zwykle pacjent kieruje swoje dolegliwości do terapeuty, rzadziej – bezpośrednio do kardiologa. Nadciśnienie tętnicze może zdiagnozować także inny specjalista – neurolog, endokrynolog, urolog czy nefrolog. Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego lub nadciśnienia objawowego rozpoczyna się od zarejestrowania wszystkich dolegliwościże dana osoba ma szczegółowe badanie wywiadu (na jakie choroby cierpiał, czy są krewni z nadciśnieniem, jaki tryb życia prowadzi pacjent, jak się odżywia itp.) 

Następnie lekarz przeprowadza badanie - ocenia wzrost i masę ciała, BMI, obwód brzucha, mierzy tętno, ciśnienie i częstość oddechów. Warto podkreślić –Ciśnienie krwi należy mierzyć trzy razy na dawkęw celu zmniejszenia wpływu błędów (wzbudzenie, naprężenie, błędy pomiarowe).

Lekarz zaleci również pomiar ciśnienia krwi w domu dwa razy dziennie - rano i wieczorem oraz zaleci szereg badań laboratoryjnych i instrumentalnych. Są to:

• ogólna analiza kliniczna moczu i krwi;
• badanie biochemiczne, koagulogram, poziom glukozy;
• EKG i ECHO-CG (USG serca);
• USG narządów jamy brzusznej (w tym nerek i nadnerczy);
• konsultacja z okulistą w celu zbadania stanu dna oka.

Po otrzymaniu wszystkich wyników lekarz ocenia wszystkie czynniki ryzyka, współistniejące patologie i uszkodzenia wewnętrznych narządów docelowych. Osoba jest przypisana do określonej grupy ryzyka i na tej podstawie określa się taktykę leczenia, środki zapobiegające powikłaniom oraz częstotliwość obserwacji i badań.

Metody leczenia nadciśnienia tętniczego

Podstawą leczenia nadciśnienia tętniczego jest połączenie metod nielekowych i leków. Pierwszą rzeczą, którą zaleci lekarz, jest korekta masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej, rezygnacja ze złych nawyków, a także dostosowanie diety do nadciśnienia, ograniczenie w diecie soli, węglowodanów lekkich, tłuszczów nasyconych, zwiększenie ilości świeżych owoców i naturalnej żywności.

W przypadku pacjentów, u których poziom ciśnienia krwi nie ustabilizuje się jedynie poprzez zmianę stylu życia, odżywianie i wszystkie zalecenia, lekarze stosująterapia lekowa.

Schemat leczenia dobierany jest indywidualnie; można stosować leki z różnych grup. Są to:

• leki moczopędne (moczopędne);
• antagoniści wapnia;
• antagoniści receptora angiotensyny II (leki kończące się na sartan);
• Inhibitory ACE (koniec leku jest przym.);
• beta-blokery (z końcówką -lol).

Dziś lekarze łączą grupy leków, aby osiągnąć maksymalny efekt, ponieważ zażycie jednego leku zwykle nie zapewnia trwałego i wyraźnego efektu ani pożądanego poziomu ciśnienia krwi. Wyboru leków dokonuje wyłącznie lekarz, biorąc pod uwagę wiek, współistniejące patologie i już zażywane leki. Terapia prowadzona jest w sposób ciągły, dawka dobierana jest indywidualnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy.

Zapobieganie chorobom

Proste zmiany stylu życia skutecznie zapobiegają nadciśnieniu. Konieczne jest prowadzenie jak najzdrowszej, zbilansowanej diety, aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej masy ciała, ograniczenie ilości soli kuchennej w diecie oraz ochrona przed stresem. Aby w porę wykryć problemy zdrowotne i początkowe objawy nadciśnienia, konieczne są regularne wizyty u lekarza i badania lekarskie.